سلامت روان در مدرسه

سلامت روان در مدرسه

چگونه توانستم با استفاده از آموزش سواد رسانه تفکر انتقادی را در دانش‌آموزان کلاسم تقویت کنم؟

نوع مقاله : اقدام پژوهی

نویسنده
ایران قم دانشگاه قم دانشکده ادبیات و علوم انسانی گروه علوم تربیتی
10.22034/jmhs.2025.536207.1148
چکیده
اقدام پژوهی حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش سواد رسانه‌ای برای بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه چهارم شامل 39 نفر، دبستان دخترانه شهید محمدعلی قمی واقع در ناحیه1 در سال تحصیلی 1404ـ1403 انجام شده است. مدل پژوهش کیفی و رویکرد آن توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات، پرسشنامه، مصاحبه، مطالعه و مشاهده عملکرد دانش‌آموزان در مورد میزان تفکر انتقادی بود که مورد پژوهش قرار گرفت.

در این پژوهش، پس از مشاهده ضعف دانش‌آموزان در مهارت‌های تفکر انتقادی، برنامه آموزش سواد رسانه‌ای در یک دوره ۱2 جلسه‌ای طراحی و اجرا شد. این برنامه آموزش مهارت‌های تحلیل پیام‌های رسانه‌ای، شامل شناسایی اطلاعات پنهان، منابع ارزیابی، و تشخیص اطلاعات نادرست بود. برای جمع‌آوری داده‌ها از روش‌های مشاهده، مصاحبه، آزمون تفکر انتقادی و بررسی عملکرد دانش‌آموزان استفاده شده است.

نتایج نشان داد که آموزش سواد رسانه‌ای بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان تأثیرگذار و معنادار بوده است. بهبود تفکر انتقادی در دانش‌آموزان برای تحلیل، استنباط، ارزشیابی و استدلال پیام‎های دریافتی از رسانه‌ها پس از گذراندن دوره آموزش سوادرسانه‌ای مشاهده شد. همچنین، دانش‌آموزان را در تشخیص اطلاعات نادرست و ارزیابی اعتبار منابع مهارت پیدا کردند. این یافته‌ها اهمیت گنجاندن آموزش سواد رسانه‌ها در برنامه درسی مدارس را برای تقویت مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

How could I foster critical thinking in my students using media literacy education?

نویسنده English

Zahra ‌‌aghaiy mazrae shahi
Iran, Qom, Qom University, Faculty of Literature and Humanities, Department of Educational Sciences
چکیده English

This action research aims to investigate the impact of media literacy education on improving the critical thinking skills of 39 fourth-grade female students at Shahid Mohammad Ali Qomi Elementary School, located in District 1, during the academic year 2024-2025. The research model is qualitative, with a descriptive-analytical approach. Data collection methods included questionnaires, interviews, study, and observation of students' performance regarding the level of critical thinking, which was the subject of the research.



In this research, after observing students' weaknesses in critical thinking skills, a media literacy education program was designed and implemented in a 12-session course. This program taught skills for analyzing media messages, including identifying hidden information, evaluating sources, and detecting misinformation. Observation, interviews, critical thinking tests, and student performance reviews were used to collect data.



The results showed that media literacy education had a significant and meaningful impact on students' critical thinking skills. Improved critical thinking in students was observed for analyzing, inferring, evaluating, and reasoning about messages received from the media after completing the media literacy education course. Furthermore, students gained skills in identifying misinformation and evaluating the credibility of sources. These findings highlight the importance of incorporating media literacy education into the school curriculum to strengthen students' critical thinking skills.

کلیدواژه‌ها English

Media literacy
critical thinking
elementary school students
رمضانی، علی؛ محمدی، فاطمه؛ احمدی، حسن. (۱۴۰۲). اثربخشی مهارت آموزش سواد رسانه‌ای بر اضطراب و تفکر انتقادی والدین دانش‌آموزان. فصلنامه روانشناسی تربیتی، 19(67): 123-142.
رویدانیان، محمد؛ صادقی، علی؛ محمدی، زهرا. (۱۴۰۳). تاثیر سواد رسانه ای بر تفکر انتقادی و تفکر تحلیلی دانش‌آموزان. دومین کنفرانس بین المللی حقوق، مدیریت، علوم تربیتی، روانشناسی و مدیریت برنامه ریزی آموزشی.
طالبی، سعید؛ رضایی، مریم؛ کریمی، احمد. (۱۴۰۱). بررسی رابطه سطح سواد رسانه‌ای با تفکر انتقادی و مهارت‌های اجتماعی. فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، 8(29): 45-68.
طباطبایی، سید محمد؛ نصر، احمدرضا؛ میرشاه جعفری، سید ابراهیم. (۱۴۰۲). نقش سواد رسانه‌ای والدین در تفکر انتقادی دانش‌آموزان دورۀ اول متوسطه. فصلنامه خانواده و پژوهش، 20(1): 87-106.
عبدلی سلطان احمدی، جواد؛ علیزاده، رقیه؛ حداد، زهرا. (۱۳۹۷). تاثیر آموزش سواد رسانه ای بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان. مطالعات رسانه ای، 13(1): 119-134.
کرمانشاهی، فاطمه؛ عزالدین، فریبا؛ بدلی، مهدی. (۱۳۹۴). بررسی اثربخشی آموزش سواد رسانه ای بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان. پژوهشنامه تربیتی، 11(45)